İnci Akü değişim sürecini henüz tamamlamışken gözünü daha yükseklere, yakıt pili teknolojisine çevirdi.
Otomotiv endüstrisindeki kariyerinin 11 yılını, mantıkla duygusallık dengesinin mantık lehine bozulduğu yabancı sermayeli şirketlerde geçiren Göksel Paker, artık yerli bir şirkette çalışma zamanının geldiğini düşünüyordu 2004 yılında. Bu isteğini gerçekleştirmek için çok fazla beklemesine gerek kalmadı. Sadece bir yıl sonra; büyük bir değişim sürecine giren İnci Akü’nün teklifini kabul ederek şirketin yönetim kadrosuna dahil oldu. Göreve geldikten üç ay sonra şirketin yabancı ortağından ayrılması nedeniyle yeniden yapılandırma konusunda hızlı refleks göstermek zorunda kalan Göksel Paker’in CEO’luğunu üstlendiği İnci Akü, artık değişimini tamamladı. İhracatta çok büyük bir çıkış yakalayan şirket, iç pazarda lideri zorlayacak adımlar atıyor. Sektörün tek Ar-Ge merkezi yatırımını yapan İnci Akü, yenilikçi ürünleriyle ciddi bir liderlik savaşı ortaya koyabilir. Bununla birlikte Ar-Ge yatırımı, İnci Akü’nün önünde çok farklı fırsatlar açacağına inandığı başka bir bekleyiş dönemini de oluşturdu: Elektrikli araçların genel üretimdeki payının artması. Klasik akü pazarında liderliği zorlamak konusunda kararlı olan İnci Akü elektrikli araçlara yönelik geliştirdiği batarya teknolojisinin ticarileşmesine olanak tanıyacak pazar oluşumu için beş yıllık bir bekleme dönemi öngörüyor.
“Şu an saha kenarında oyuna çağırılmak için hazır bekleyen bir oyuncu gibiyiz” diyor Göksel Paker. CEO, hazır oldukları mesajını verse de otomotiv sektörünün, bu değişime batarya üreticileri için büyük bir pazar yaratacak kadar hazır ve istekli olduğu söylenemez. Zira bu yeni teknolojiyle ilgili hâlâ pek çok sorun var çözülmesi gereken. Özellikle de uzun sürüş mesafelerine yönelik iyileştirme ve teknoloji geliştirme bunların başında geliyor. Bununla birlikte yeniden yapılması gereken yüksek tutarlı yatırımlar da endüstriyi yavaş hareket etmek konusunda şartlandırıyor. Dünya otomotiv endüstrisi 2020 yılında toplam araç üretiminin ancak yüzde 10’unun elektrikli ya da hibrid araçlardan oluşacağını tahmin ediyor.
İç pazardaki üretim trendlerinin dünya ile entegre olduğunu düşünen İnci Akü, planlarını bu kabul üzerinden yapmakta bir sakınca görmüyor. Küresel beklentinin Türkiye içinde paralel bir pazar payı oluşturması durumunda batarya üretimi anlamında yıllık 115 bin adetlik potansiyel oluşması mümkün. Uludağ Taşıt Araçları ve Yan Sanayi İhracatçılar Birliği eski Başkanı Orhan Yıldırımçakar bu potansiyelin 10 yıl içinde gerçeğe dönebileceğini söylüyor. Bu potansiyelin bir kısmı bile İnci Akü’ye 100 milyon dolarlık bir batarya fabrikası kurmak için ikna edici geliyor. Batarya üretimi yapacak bir fabrikanın kuruluş maliyeti kapasiteye göre değişmekle birlikte optimum kapasite için 100 milyon dolarlık bir rakam fizibilite edilmiş. 2020 senaryosuna göre İnci Akü’nün olası pazarı sadece Türkiye ile sınırlı değil. İç pazarda üretim yapan yabancı şirketlerle farklı pazarlarda işbirliği imkanlarının yanı sıra Rusya ve Orta Doğu gibi yakın coğrafyadaki üreticilere tedarikçi olma fırsatı doğabilir İnci Akü için. Tüm bu fırsatlardan dolayı İnci Akü, yıllık 5 milyon liraya yakın Ar-Ge bütçesinden önemli bir pay ayırıyor bu teknolojinin gelişimine. Şirketin teknolojisini daha da geliştirmeye yönelik yeterli zamanı var. Kısa sürede gerçekleşmesi beklenen tek proje 2011 yılında üretimine başlanması hedeflenen Renault ZE Fluence. Fakat bu üretim için de Türkiye’nin seçildiği henüz resmen açıklanmadı. Bununla birlikte İnci Akü batarya geliştirme aşamasında pek çok üreticiyle işbirliği yapıyor. Yakıt pili geliştirme üzerinde çalışan Ford Otosan bunlardan biri örneğin. Şirket gizlilik gereği diğer işbirliklerini açıklamayı uygun görmüyor. Ancak bu ortak çalışmalar olası projelerde İnci Akü’nün yer alması için uygun zemini hazırlıyor olabilir. Elektrikli araç üretimi için Türkiye alternatif ülkeler arasında yer alsa da üretime başlamak için gerekli büyüklüğün beş yıldan önce oluşmasını beklemiyor şirket.
LİDERİ ZORLAMAK
Ancak bu beş yılı da sadece bekleyerek geçirmeyi düşünmüyor İnci Akü. Ar-Ge’ye ayrılan bütçeden şirketin ana üretim alanı olan içten yanmalı motorlu araçlara yönelik akü geliştirme de iyi bir pay alıyor. İnovasyon, şirketin değişim sürecinde de sürükleyici olmuştu. 2005 yılı başında ortağı Ceac ile yollarını ayırdığında İnci Akü neredeyse en başından başlamak zorunda kalmıştı. “Ayrıldığınız ortağınız aynı zamanda müşteriniz ve tedarikçiniz ve hatta teknolojinizin büyük kısmıysa, bunların hepsinin bünyenizden çıktığını düşünün” diyor süreçle ilgili olarak Göksel Paker ve ekliyor: “Satış kaybımız büyüktü.”
Toparlanmak için şirket kültürü oluşturarak işe başlayan İnci Akü beş yılda ihracatta büyük bir ilerleme kaydetti. Sektörünün en büyük ihracatçısı konumuna gelen şirket bu süreçte ihraç pazarlarını 4’ten 62’ye çıkardı. Oldukça agresif bir yapılanma içine giren şirket iç pazarda da işe yeni bir ürün lanse ederek başladı. Formul A isimli ürün pazarda kısa sürede tutundu. Şirket inovatif ürünleri arasına son olarak üst sınıf araçlar için yüzde 50 daha uzun ömür ve yüzde 30 daha fazla marş basma gücüne sahip olan Nanogold’u ekledi.
İç pazardaki üç markasıyla toplamda pazar payı yüzde 18’e ulaşan İnci Akü, en yakın rakibi ve sektör lideri Mutlu Akü’nün yerine göz dikti. “Ana hedefimiz liderlik” diyor Göksel Paker.
Fakat iki şirket arasında oldukça ciddi bir pazar payı farkı var.
Mutlu Akü “starter” olarak tabir edilen klasik akü pazarında son derece iddialı. Gedik Yatırım Menkul Değerler şirketinden araştırma uzman yardımcısı Onur Oğuz, 2008 yılında hazırladığı değerlendirme raporunda Mutlu Akü’nün yüzde 40 pazar payıyla lider olduğuna dikkat çekiyor. Şirketin inovatif ürünlerle rakiplerden pay çalması mümkün ancak rakibiyle arasındaki iki kat farkı kapatmak için güçlü bir strateji değil. Bu noktada şirket pazar yaratmayı tercih etmeli ancak bunu tek başına yapması pek mümkün değil. Türkiye’de bin kişiye düşen araç sayısı 130. Avrupa’da ise 600’ler civarında. Yunanistan ve Bulgaristan’da ise 300’ün üzerinde. Fakat krizin ardından bu sayısının orta vadede beklenen 200-250 seviyelerine çıkması mümkün; elbette alım gücündeki artış ve alt yapı yatırımlarıyla.
İnci Akü satışlarının yüzde 20’si OEM’lere yani ana otomotiv üreticilerine, yüzde 80’i de değiştirme piyasasına yapılıyor. İç pazarda neredeyse tüm üreticilerle çalışan şirket Rusya, İran ve Fransa’da da dört farklı üreticiyle çalışıyor. Mutlu Akü ise iç pazardaki üreticilerin toplam talebinin yüzde 85’ini karşılıyor. Şirketin yenileme pazarına ağırlık vermesinin sebebi de bu. Gelişen pazarla birlikte şirket, payını da artırabilir. Pazarın gelişmesinin otomotiv sektöründe bir süre önce son bulan ÖTV indiriminin kalıcı hale gelmesiyle mümkün olacağına inanıyor Göksel Paker.
Bir kriz tedbiri olarak hayata geçirilen bu indirimlerin yakın gelecekte tekrarlanmayacağı dolayısıyla da kalıcı hale gelmesi pek mümkün görünmese de ana sektör birkaç yıl içinde arayı kapatmayı düşünüyor.
İnci Akü krizden otomotiv sektörü kadar çok etkilenmedi zira birkaç otomotiv şirketinin yeni üretim projeleri sayesinde çok önemli satış kaybı yaşamadı. Büyüme hedefini 2009 için yüzde 20 olarak hazırlamış olan İnci Akü, yüzde 10’un üzerinde bir büyüme yakaladı şimdiye kadar. Gelecek yılla ilgili olarak da büyüme hedefi yüzde 20. Büyümenin bir kısmını 70’e çıkarmayı planladıkları ihracat pazarının besleyeceğini söylüyor Göksel Paker.
Bu beklentinin de duygusal senaryoların bir sonucu olduğu düşünülmesin. Zira Göksel Paker, İnci Akü’nün mantık ve duygusallık dengesinin iyi kurulduğu bir şirket olduğundan emin.
Not: İnci Akü gelecek yıl 170 milyon liralık bir ciroya ulaşacağını tahmin ediyor. Bu gelirin yüzde 3’ünü ise Ar-Ge’ye ayıracak.
İNCİ AKÜ AR-GE ÇALIŞMALARI
İnci Akü Ar-Ge çalışmalarını üç alanda yürütüyor. 20 farklı proje yürütüyor
YAKIT PİLİ
Şirket elektrikli ve hibrid araç teknolojisini çok önemsiyor. İnci Akü, Dalyan’daki gezi teknelerinden birini Deniz Temiz Derneği ile birlikte elektrikli hale getirdi. Şirket bu sayıyı artırmak, böylece geliştirdiği teknolojiyi farklı alanlarda test etmek istiyor.
AKÜ
Şirket içten yanmalı motorlu araçlar için mevcut teknolojiyi inovasyonla geliştirerek katma değeri yüksek ürünler yapmayı hedefliyor. Nanogold bu ürünlerin en güzel örneklerinden biri.
ENDÜSTRİYEL AKÜ
Endüstriyel akü pazarı hızla büyüyor. Şirketin özellikle hazırlandığı alanlardan biri de bu. 2010 yılında bu alanda ilk ürünlerin ortaya çıkması bekleniyor. Hatta pazara sürülmesi…
Emine İnce
BusinewsWeek Türkiye
