Ziraat bankası ile tanışmam 1991’de üniversite yıllarımda oldu. Sabahın erken saatlerinde harç parası yatırmak için şubeden içeri girerken, işimi yarım saatte bitirebilmenin hesaplarını yapıyordum. Böylelikle Erol Manisalı’nın “İkitisada Giriş” dersine yetişebilecektim. Ancak evdeki hesabın çarşıya uymayacağını anlamam fazla uzun sürmedi. Kalabalık kelimesi o anı anlatmak için kifayetsiz kalıyor. Değil para yatırmak şubenin içinde bulunmak bile başarı sayılabilirdi.

Havalandırma çalışmıyor biz de kalorifer peteğinin dilimi gibi ısındıkça ısınıyorduk. İşlemleri yaptırabilmek için sıra bana geldiğinde öğlen tatiline sadece 10 dakika kalmıştı. Ne kadar şanslı olduğumu düşünmüştüm. Çümnkü ikinci etap olan vezne sırasına öğleden sonra hemen başlayabilecektim. Meğer sıra yokmuş. Veznedeki görevli isim isim çağırıyormuş. Fakat görevli hayli hoşsohbet biri olmalıydı ki, ne muhabbeti bitti ne çayı ne de torpili. Gelen önüme geçiyordu. Vezneden ismimin okunduğunu duyduğumdaysa saat öğleden sonra 3’ü çoktan geçmişti.

Ziraat gülerken

Ziraat Bankası genel müdürü Çağlar brüt karlarının 4 milyar 417 milyon TL, net karlarının ise 3 milyar 511 milyon TL olduğunu açıkladı. Bu karın aynı zamanda yüzyılın karı olarak nitelendiriyor. Çok güzel ancak benim yüzyılın karını etmek için bankanın ekstra bir çaba gösterdiğine dair inancım yok. Faizlerin rekor seviyede düştüğü bir ortamda, eğer elinizde hazinenin borçlanma senedini tutuyorsanız çay içip muhabbet etseniz bile kar rekorunu kırmanız sürpriz olmaz.

Ziraat Bankası da kamu bankası olması dolayısıyla hazineye en çok veren banka statüsünde. Yani Ziraat Bankası’nın 2009 yılında en çok kar getiren banka olması gayet normal. Üstüne üstlük kamu kurumları bütçelerindeki parayı yıllardır düşük faiz ile ya da faizsiz Ziraat Bankası’nda tutarlar. Ucuza fonladığın parayı yüksek faiz ile devlete borç vermekten daha karlı ne olabilir ki?

Ziraat ağlıyor.

Burada açıklanması gereken iki önemli konu var. Birincisi Ziraat Bankası bu derece kar ederken ve devletin piyasalarındaki en büyük aktörüyken neden özelleştirilecek? Yok eğer özelleştirilmeyecekse binlerce banka çalışanı istihdam fazlası personel denilerek neden başka kurumlara gönderildi. Yaklaşık 17bin eski personelin yıllarca mağdur olmalarına neden ses çıkartılmadı?

İkinci konu ise, Ziraat Bankası adından da anlaşılacağı üzere ziraat ile uğraşan çiftçimizin kredi ihtiyaçlarını karşılayıp onları ezdirmemek daha da iyi duruma gelmelerini sağlamak üzere kurulmuştur. Kuruluş amacı olan asli görevini yapmayıp elinde tuttuğu kaynağı hazineye yüksek faiz ile borç verip ettiği kar ile övünmesi ne kadar doğrudur?

Ziraat Bankası’nın küçük çiftçi yerine tarımda büyük sermayeyi destekleme stratejisine geçtiği görünen bir gerçektir. Hatta Türkiye Ziraat Odaları Birliği Ziraat Bankasını icraya verdiği çiftçi sayısını infial yaratmamak için açıklamamakla suçlamıştı. Ziraat Bankası’nın misyonunda hızla uzaklaşıp karlılık hedefini öne çıkarmasının ve kar rekorunu kırmasının zor durumdaki çiftçiye nasıl bir yararı olacağını ben anlamadım. Anlayan varsa anlatsın lütfen.

Murat Muratoğlu / Sözcü